КӨЙӨРГӘҘЕ ТАМЪЯНДАРЫ

Унда Көйөргәҙе районы делегацияһы ла ҡатнашасаҡ.
Көйөргәҙе тамъяндары этнографик яҡтан Иҙел-Нөгөш тамъяндарына ҡарай. Йомағужа, Илкәнәй, Түкән, Мәмбәтҡол ауылдарында, өлөшләтә Свобода, Яңы Муса, Бәләкәй Муса, Ялсыҡай, Ермолаево ауылдарында һәм Күмертау ҡалаһында йәшәйҙәр, күпселеген, башлыса, башҡорт тарханы һәм кенәзе Шағәле Шаҡман вариҫтары тәшкил итә.
Йомағужа ауылы Мәләүез районының Иҫке Муса ауылынан бүленеп сығып, Мәләүез йылғаһы буйында урынлашҡан. Ололар һүҙе буйынса, иҫке мусалар заманында Ағиҙел буйына Белорет, Әбйәлил яҡтарынан һыу буйлап ағып төшөп, яңы ауыл нигеҙләгәндәр.
Шағәле Шаҡмандың ете улы булған: Сыуаҡай, Бураш, Буралы, Йәтсә, Сырымбәт, Аллаяр һәм Килдеяр. Йомағужа ауылының төп халҡын Бураш менән Буралы вариҫтары тәшкил итә. Хәҙерге көндә улар Абдрахманов, Әмиров, Бурасов, Исмәғилев, Мәхмүтов, Сафин, Фәисханов, Әбүбәкиров, Бакиров, Илсекәев, Исхаҡов, Ҡолоев, Саубанов, Сөләймәнов, Хафизов һәм башҡа фамилияларҙы йөрөтә.
Илкәнәй ауылы тарихи документтар буйынса 1837 йылдан алып билдәле. Ул Мәләүез йылғаһының уң ярында урынлашҡан. Ауылды Шағәле Шаҡман вариҫтары нигеҙләгән. Уның өс улынан таралған вариҫтары Илкәнәй ауылында бөгөн дә иҫән-һау йәшәп ята.
Һүҙҙе Сыуаҡайҙың нәҫел тармағынан башлайыҡ. Йомағужанан Илкәнәйгә күсенеүселәр араһында уның нәҫелен дауам итеүселәр ҙә булған. Вариҫтары бөгөн Рәхмәтуллин, Ейәнсурин, Ишҡолов, Камалов фамилияларын йөрөтә.
Ауылға исем биреүсенең һәм уның вариҫтарының нәҫел тармағы Шағәле Шаҡмандың икенсе улына – Бурашҡа барып тоташа. Улар хәҙерге көндә Ниәтшин, Әхтәмов, Сафаров, Иҙрисов, Ғәйфуллин, Малбаев, Әлибаев, Рамаҙанов һәм Ҡотломбәтов, ә 3-сө улынан, Буралынан, таралған нәҫел вәкилдәре Нуриев, Әхтәмов һәм Ишҡолов фамилияларын йөрөтә.
Көйөргәҙе тамъяндарының өсөнсө ауылы Түкәнгә Оло Көйөргәҙе йылғаһы буйында Шағәле Шаҡмандың Буралы исемле улынан тармаҡланған 6-сы быуын вариҫы, волость старшинаһы Түкән Балтасов нигеҙ һала. Был ауылды ҡайһы берҙә Этҡол тип тә йөрөткәндәр. Күрәһең, был исем ауылға элегерәк бирелгәндер. Түкәндең ете улы булған: Юлай, Ишбулат, Сәйетбаттал, Ғәбделкәрим, Аманбай, Амангилде һәм Ҡаҙаҡбай.
Амангилденең Ҡолмѳхәмәт исемле улынан Ҡолмѳхәмәтов фамилияһын, Ишмѳхәмәт исемле улынан Ишмѳхәмәтов фамилияһын йѳрѳтѳүсе Шағәле Шаҡман һәм Түкән Балтасов вариҫтары таралған.
Ҡаҙаҡбайҙың Сәйетбаттал исемле улынан Сәйетбатталовтар, Йософ исемле улынан Ҡаҙаҡбаевтар тармаҡланған.
Түкән ауылында тамъяндарҙан тағы Ҡотошов, Ҡорманғужин, Айсыуаҡов фамилияларын йөрөткән тамъяндар бар.
Төп Түкән ауылы бөткәс, уның эргәһендәге 2-се ферманы аҙаҡ Түкән тип йөрөтә башлағандар. Түкәндәрҙең бер өлөшө ошонда, бер өлөшө Свободаға күсенгән.
Мәмбәтҡол - ауылы Ағиҙелдең уң яҡ ярында урынлашҡан тамъяндар ауылы.
Уның тарихы хәҙерге Мәләүез районы биләмәһендәге Ағиҙел менән Нөгөш йылғалары ҡушылған ерҙә урынлашҡан элекке Һәйет ауылы менән бәйле. Ул 1795 йылғы V ревизия алдынан барлыҡҡа килеп, 9 йортта 54 кеше йәшәгән. Һәйет ауылының исеме 1740 йылда, сираттағы башҡорт яуы ваҡытында, үс алыусылар – карателдәр тарафынан язаланған ихтилалсы Һәйет Алдағолов исеме менән бәйле. Аҙаҡ ауыл уның улы Мостафа Һәйетов исемен йөрөткән. Күрәһең, Ҡараһаҡал яуынан һуң карателдәр был ауылды яндырған: бѳгѳн ул юҡ. Ә халҡы бүтән ауылдарға күсенгән. Мостафа Һәйетовтың улы Мәмбәтҡол Мостафин яндырылған ауылдың ҡалған кешеләре менән 1790 йылдар тирәһендә Ағиҙел бѳгѳлѳндәге Кѳнгәк тауы янында Мәмбәтҡол ауылын нигеҙләй. Мәмбәтҡолдың ѳс улы булған: Рахманғол, Зәбир һәм Хоҙайғол. Хәҙерге көндә ауылдың төп халҡын уларҙан таралған нәҫел тәшкил итә. Бында башҡа тамъяндар ҙа бар, мәҫәлән, сирмеш араһы. Шулай уҡ Илкәнәй ауылынан күсеп килгән тамъяндар йәшәй.
Яңы Муса ауылын Мәләүез районының Иҫке Муса ауылынан күсеп сыҡҡан тамъяндар нигеҙләгән. Һуңынан бында мишәрҙәр килеп ултырған һәм хәҙерге көндә күпселекте тәшкил итәләр. Тамъяндар, Яңы Мусанан бүленеп сығып, Бәләкәй Муса ауылын нигеҙләй. Шағәле Шаҡмандың Сыуаҡай атлы улынан Тижадәүләт исемле улы тыуған. Хәҙерге көндә Яңы Муса, Бәләкәй Муса ауылдарында йәшәүсе Кәримовтар ошо нәҫел араһынан.